กิจกรรมภาคพลเมือง

กิจกรรมภาคพลเมือง

ความรู้เชิงวิชาการ

แสดงและเผยแพร่ความรู้ทางวิชาการ การเมืองการปกครองเพื่อให้บริการ ทางวิชาการ

ความรู้เชิงประสบการณ์

ความรู้เชิงประสบการณ์
 

เครือข่ายศูนย์พัฒนาการเมืองภาคพลเมือง

แสดงและเผยแพร่ความรู้ทางวิชาการ การเมืองการปกครองเพื่อให้บริการ ทางวิชาการ

เครือข่ายสร้างสำนึกพลเมือง

แสดงและเผยแพร่ความรู้ทางวิชาการ การเมืองการปกครองเพื่อให้บริการ ทางวิชาการ

เครือข่ายเยาวชน

รายละเอียดเยาวชน

เครือข่ายภาคประชาสังคม

รายละเอียดภาคประชาสัมคม
 
หน้าหลัก > ความรู้สู่ประชาชน >ความรู้เชิงวิชาการ
ความรู้เชิงวิชาการ
ความรู้เชิงวิชาการ
แนวคิดการเมืองภาคพลเมือง
แนวคิดการมีส่วนร่วมทางการเมือง
แนวคิดการพัฒนา
แนวคิดอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับการเมืองภาคพลเมือง
กฏหมายที่เกี่ยวข้อง
บทความ

ประสบการณ์ภาคพลเมือง : บทสัมภาษณ์
ตัวอย่างชุมชนเข้มแข็ง
บทเรียนจากต่างประเทศ

กิจกรรมภาคพลเมือง
ภาครัฐ
ภาคเอกชน

ความรู้เชิงวิชาการ

ความรู้เชิงวิชาการ

                ในส่วนนี้เป็นการพยายามรวบรวมองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการเมืองภาคพลเมือง พร้อมทั้งจัดหมวดหมู่ และเชื่อมโยงองค์ความรู้ต่างๆ ด้วย  เนื้อหาในส่วนนี้จึงมิใช่เพียงแค่การอธิบายว่าการเมืองภาคพลเมืองคืออะไร  แต่จะเชื่อมโยงให้เห็นในภาพรวมด้วยว่าการเมืองภาคพลเมืองเกี่ยวข้องกับเรื่องใดบ้าง เช่น เรื่องของความโปร่งใส ธรรมาภิบาล เรื่องของสิทธิเสรีภาพ รวมไปถึงแนวคิดเรื่องพลเมืองกับการเมืองระดับโลกา ภิวัตน์ เป็นต้น

โดยการอธิบายจะเริ่มต้นอธิบายเรียงลำดับ  นับตั้งแต่การเมืองภาคพลเมืองคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร   สำคัญเช่นไร  ก่อนที่จะเชื่อมโยงไปสู่แนวคิดอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเมืองภารพลเมือง และปิดท้ายด้วยแนวคิดการนำแนวคิดภาคพลเมืองไปประยุกต์ใช้ เช่น แนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคม และแนวคิดภาคพลเมืองในกระแสโลกาภิวัตน์

สำหรับเนื้อหาในหมวดนี้ประกอบด้วย  

1.             แนวคิดการเมืองภาคพลเมือง : ซึ่งจะกล่าวถึงภาพรวมของแนวคิดการเมืองภาคพลเมืองทั้งหมด ที่มาที่ไป แนวคิดเบื้องหลัง  ความเคลื่อนไหวที่ผ่านมา อดีต และปัจจุบัน รวมไปถึงคาดการณ์แนวโน้มในอนาคต 

2.             แนวคิดการมีส่วนร่วมทางการเมือง : หากพูดถึงการเมืองภาคพลเมือง หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องกล่าวถึงแนวคิดการมีส่วนร่วมทางการเมืองด้วย  ทั้งในฐานะทีเป็นแนวคิดพื้นฐานของการเมืองภาคพลเมืองและแนวคิดที่ใช้ขับเคลื่อนการเมืองภาคพลเมือง  การมีส่วนร่วมทางการเมืองเป็นได้ทั้งความชอบธรรมและยุทธศาสตร์  ขณะที่การมีส่วนร่วมมีหลากหลายวิธีและหลายระดับ การทำความเข้าใจการมีส่วนร่วมทางการเมืองอย่างถ่องแท้จะช่วยให้การขับเคลื่อนการเมืองภาคพลเมืองเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและมีคุณภาพ

3.             แนวคิดการพัฒนา : นับว่าเป็นอีกแนวคิดหนึ่งที่ขับเคลื่อนให้การเมืองภาคพลเมืองโดดเด่นขึ้น  ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อการพัฒนาเริ่มเข้ามาทำความรู้จักกับหลาย ๆ ประเทศ เกือบทุกคนยินดีต้อนรับเพราะเชื่อว่าการพัฒนาจะนำพาความเจริญมาสู่ชาติประเทศ เชื่อว่าการพัฒนาจะช่วยให้คุณภาพความเป็นอยู่ของพวกเขาดีขึ้น แต่เมื่อทศวรรษแห่งการพัฒนาผ่านไป ปัญหาต่างๆ ก็เริ่มเข้ามาทักทาย หลายคนเริ่มตั้งคำถามกับการพัฒนา และนั่นนำมาสู่การเคลื่อนไหวเพื่อการพัฒนาตนเองของผู้คน ด้วยพื้นฐานของภูมิปัญญา เป็นต้น  ซึ่งนับเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของการเมืองภาคพลเมือง

4.             แนวคิดอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเมืองภาคพลเมือง : นอกเหนือจากแนวคิดหลัก ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเมืองภาคพลเมือง  ยังมีแนวคิดอื่นๆ อีกี่เกี่ยวข้องและหนุนเสริมให้เกิดขึ้นได้อย่างแท้จริงและมีคุณภาพ

4.1. การปกครองโดยหลักนิติธรรม : นักวิชาการหลายท่านเห็นตรงกันว่า   การเมืองภาคพลเมืองเกิดขึ้นไม่ได้หากสังคมปราศจากความเป็นธรรม   แต่ก็นำไปสู่คำถามว่าหลักนิติธรรมคืออะไร แน่นอนว่า ความเป็นธรรมอย่างหนึ่งเกิดขึ้นได้จากการเคารพและปฏิบัติตามหลักกฎหมาย  กระนั้นหลักนิติธรรมที่แท้คืออะไร การปฏิบัติตามกฎหมายเพียงอย่างเดียว นับเป็นหลักนิติธรรมหรือไม่ และหลักนิติธรรมสนับสนุนการเมืองภาคพลเมืองอย่างไร  ในหัวข้อนี้ได้พยายามรวบรวมแนวคิดหลักเกี่ยวกับหลักนิติธรรมไว้แล้ว 

4.2 ธรรมาภิบาล : แนวคิดเรื่องธรรมาภิบาล  (transparency) เป็นแนวคิดที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการเมืองภาคพลเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการตรวจสอบได้ หรือความโปร่งใสในการปกครอง  ปัจจุบัน ภายใต้สังคมที่มีปัญหารุมเร้าและรัฐเองก็ไม่สามารถตอบสนองความต้องการของทุกฝ่ายได้ ขณะที่เริ่มมีเสียงค่อนแคะถึงความโปร่งใสของรัฐบาลที่เป็นเหตุให้การแก้ไขปัญหาไม่สามารถลุล่วงได้  แนวคิดเรื่องธรรมภิบาล จึงได้รับความสนใจมากขึ้น สถานการณ์นี้เองที่ส่งเสริมให้การเมืองภาคพลเมืองเคลื่อนตัวไปอีกก้าว

4.3 ความรับผิดชอบต่อสังคม (SCR) : แนวคิดนี้แตกแขนงออกมาจากแนวคิดเรื่องธรรมาภิบาล  เป็นแนวคิดที่ภาคเอกชนเริ่มนำมาปรับใช้ในองค์กรของตนเพื่อการบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น โดยลดผลกระทบต่อสังคม  ทั้งนี้เพราะภาคเอกชนปฏิเสธความรับผิดชอบไม่ได้เลยว่าเป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดปัญหาเรื่องช่องว่างทางเศรษฐกิจและทรัพยากรเสื่อโทรม  ด้วยเหตุนี้ การนำแนวคิด        ธรรมาภิบาลมาผนวกเข้ากับการบริหารจัดการของภาคเอกชนจึงเป็นอีกทางหนึ่งที่นอกจากจะทำให้ภาพลักษณ์ขององค์กรดีขึ้นแล้ว ก็ยังส่งผลต่อการสร้างเครือข่ายภาคพลเมืองในระบบให้เพิ่มมากขึ้นด้วย

4.4 รากฐานประชาธิปไตย : แม้แนวคิดเรื่องพลเมืองจะสอดรับกับแนวคิดเรื่องสิทธิเสรีภาพ ตามระบอบประชาธิปไตย กระนั้นเมื่อพูดถึงเสรีภาพตามระบอบที่แท้แล้วเป็นอย่างไร การใช้เสรีภาพทำได้เพียงใด อย่างไร เรื่องเหล่านี้จำเป็นต้องมีความเข้าใจให้ถูกต้องชัดเจน ทั้งนี้เพราะหากปราศจากซึ่งความเข้าใจที่ชัดเจนในเรื่องรากฐานประชาธิปไตยว่าไม่ได้มีเพียงแค่เสรีภาพเท่านั้นแต่ยังมีองค์ประกอบอื่นๆ อีกที่จะทำให้ประชาธิปไตยมั่นคงแข็งแรงแล้ว พลเมืองที่ดีย่อมเกิดขึ้นไม่ได้

4.5 กฎหมายที่เกี่ยวข้อง : ในส่วนนี้จะเป็นการสำรวจ

และรวบรวมข้อมูลในส่วนที่เป็นข้อกฎหมายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพ และการมีส่วนร่วมทางการเมืองไว้ เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการแสวงหาลู่ทางในการขับเคลื่อนการเมืองภาคพลเมืองต่อไป

4.6 กลไกที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมือง : นอกเหนือจากข้อกฎหมายแล้ว สถาบันและกลไกที่สนับสนุนหรือเป็นช่องทางในการเข้าถึงสถาบันทางการเมืองก็เป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยสนับสนุนให้สังคม

4.7 ภาคพลเมืองในกระแสโลกาภิวัตน์ : ปัจจุบันเรื่องการเมืองภาคพลเมืองได้รับความสนใจอย่างมากไปทั่วโลก ทั้งนี้เพราะมีปรากฏการณ์การรวมตัวกันของภาคพลเมืองในการขับเคลื่อนผลักดันนโยบายรวมไปถึงตรวจสอบการทำงานภาครัฐมากยิ่งขึ้น  ประกอบกับกระแสของการเมืองภาคตัวแทนเริ่มไม่สามารถตอบสนองกับความต้องการที่หลากหลายได้ ทำให้การเมืองภาคประชาชนได้รับการตอบรับไปทั่วโลก ประเทศไทยเองก็ต้อนรับกระแสนี้เช่นเดียวกัน

4.8 สำนึกพลเมืองสร้างได้ : ส่วนนี้เป็นการนำเอาแนวทางการสร้างสำนึกพลเมือง ตัวแบบจาก

โครงการสร้างสำนึกพลเมือง หรือ Civic Education ของมูลนิธิแคทเธอริ่งมาเสนอไว้ เพื่อเป็นแนวทางในการสร้างสำนึกพลเมืองที่เครือข่ายสามารถนำไปปรับใช้ในการดำเนินกิจกรรมเพ่อกระตุ้นสำนึกพลเมืองต่อไป

5. บทความจากเครือข่าย : ในส่วนนี้เป็นการรวบรวมบทความเกี่ยวกับการเมืองภาคพลเมืองที่ได้รับจากเครือข่ายไว้ เพื่อเป็นคลังความรู้รวบรวมประสบการณ์และต้นแบบการดำเนินการไว้สำหรับเครือข่ายที่สนใจ